Yer pompası, hazır betonu transmikserden alıp yere ve yapının içine döşenen çelik borular ile hortumlar üzerinden döküm noktasına basan beton pompasıdır. Teknik literatürde sabit beton pompası olarak geçer; şantiyede ise pompa yerde durduğu ve betonu katlanır bir bomla değil zemine serilen hatla taşıdığı için “yer pompası” denir. Bomlu pompanın kurulamadığı dar, kapalı ya da uzak noktalara beton ulaştırmanın en pratik yoludur.
“Yer pompası” adı nereden geliyor?
Türkiye’de beton pompaları sahada genellikle çalışma şekline göre adlandırılır. Bomlu pompa, kamyon üzerindeki katlanır koluyla betonu havadan taşır. Yer pompasında ise kol yoktur: pompa sabit bir noktada kalır, beton zemine ve merdiven boşluklarına, şaftlara ya da cephe boyunca döşenen bir boru hattıyla ilerler. “Yer” kelimesi hem pompanın yerde konumlanmasını hem de hattın yerden gitmesini anlatır.
Aynı makine için sahada şu adların hepsi kullanılır:
- Sabit beton pompası veya kısaca sabit pompa
- Römork pompa (çekici ile taşınan modeller için)
- Hat pompası veya boru pompası
- Yer pompası
Adlar farklı olsa da mantık aynıdır. Bizim kullandığımız BMS sabit pompa kamyon üzerine monte olduğu için ayrıca çekici gerektirmez; su tankı, borular ve hortumlarla birlikte sahaya kendi gelir.
Yer pompası hangi işlerde kullanılır?
Yer pompasının asıl gücü, betonun gideceği yolu sahaya göre şekillendirebilmesidir. Hat köşeden döner, kapıdan geçer, merdivenden çıkar. Bu nedenle en sık şu işlerde tercih edilir:
- Bodrum katlar, kapalı otoparklar ve sığınaklar (kapalı alanlarda beton dökümü)
- Bomlu pompanın açılamadığı dar sokaklar ve bitişik nizam binalar
- Bina içi tadilat, döşeme yenileme ve güçlendirme işleri
- Fabrika, depo ve AVM gibi geniş kapalı alanlarda zemin betonları
- Elektrik hattı, ağaç ya da komşu yapı gibi engellerin bulunduğu sahalar
- Kule vinci olmayan çok katlı yapılarda düşey pompalama
Hizmet verdiğimiz iş tiplerinin tamamını sabit beton pompası hizmetleri sayfasında ayrı ayrı anlattık.
Döküm günü sahada sizi neler bekler?
Yer pompasını ilk kez kullanacak şantiyeler için en çok merak edilen konu, gün içinde nelerin olacağıdır. Tipik bir döküm şu sırayla ilerler:
- Pompanın konumlanması: Pompa, transmikserlerin rahatça yanaşıp boşaltabileceği bir noktaya park edilir. Bu nokta keşifte ya da telefonda birlikte belirlenir.
- Hattın döşenmesi: Operatör, borularla pompadan döküm noktasına kadar hattı kurar. Dirsekler kelepçelerle bağlanır, düşey bölümler sabitlenir. Hattın uzunluğu ve geçtiği yerler kurulum süresini doğrudan etkiler.
- Hattın yağlanması: Betonun borulara yapışmaması için hat önce çimento şerbeti ya da kaydırıcı harçla yağlanır.
- Döküm: Mikserler sırayla haznesine boşaltır; sizin ekibiniz son hortumu tutup betonu yayarken operatör pompanın debisini dökümün hızına göre ayarlar.
- Hattın taşınması: Geniş döşemelerde beton ilerledikçe borular sökülerek geri alınır, böylece dökülen betonun üzerine basılmaz.
- Temizlik ve söküm: Döküm bitince hat suyla ve temizlik topuyla temizlenir, borular toplanır.
| Aşama | Kim yapar? | Sizden beklenen |
|---|---|---|
| Konum belirleme | Operatör ve şantiye şefi | Mikserin yanaşacağı yolu açık tutmak |
| Hat kurulumu | Operatör | Hattın geçeceği güzergâhı boşaltmak |
| Beton tedariki | Santral | Siparişte pompayla döküleceğini belirtmek |
| Yayma ve sıkıştırma | Şantiye ekibi | Hortumcu, vibratörcü ve mala ekibi |
| Temizlik | Operatör | Atık su için uygun bir nokta göstermek |
Döküm öncesi kontrol edilmesi gerekenleri ayrıntılı olarak şantiye hazırlık kontrol listemizde topladık.
Yer pompası hakkında yanlış bilinenler
İlk kez yer pompasıyla çalışacak ekiplerin beklentileri bazen sahadaki gerçekle örtüşmez. En sık karşılaştığımız yanlış inanışlar şunlardır:
- “Yer pompası sadece küçük işler içindir.” Aksine, uzun hat gerektiren büyük otopark zeminleri, fabrika döşemeleri ve çok katlı yapılar yer pompasının en verimli olduğu işlerdendir.
- “Hat kurulumu bütün günü alır.” Kurulum süresi hattın uzunluğuna ve güzergâha bağlıdır; düzgün planlanmış bir sahada döküm, hat kurulduktan kısa süre sonra başlar.
- “Betonu sulandırırsak daha kolay basılır.” Şantiyede eklenen su betonun dayanımını düşürür ve ayrışma nedeniyle tıkanmayı bile artırabilir. Kıvam santralde ayarlanmalıdır.
- “Pompa her mesafeye basar.” Ulaşılabilecek mesafe; basınç, hat düzeni ve beton reçetesine bağlıdır ve her projede ayrıca değerlendirilir.
Hangi beton yer pompasına uygundur?
Yer pompası her betonu basabilir; fakat betonun pompalanabilir olması tıkanmayı önler ve dökümü hızlandırır. Santrale siparişte betonun pompa ile döküleceğini mutlaka söyleyin. Uygulamada genellikle S3–S4 kıvam sınıfında, en büyük agrega boyutu boru çapına uygun ve yeterli ince malzemesi olan bir karışım tercih edilir. Hatta neden tıkanma olduğunu merak ediyorsanız pompa hattında tıkanma rehberimize bakabilirsiniz.
Yer pompası nasıl kiralanır?
Kiralama süreci birkaç bilgiyle başlar. Ne kadar net bilgi verirseniz planlama o kadar hızlı olur:
- Konum: İl, ilçe ve şantiyenin açık adresi
- Metraj: Dökülecek yaklaşık beton miktarı (m³)
- Mesafe ve yükseklik: Mikserin yanaşacağı noktadan en uzak döküm noktasına kadar tahmini metre ve kat sayısı
- İş tipi: Döşeme, perde, kolon, otopark zemini, tadilat gibi
- Tarih ve saat: Planladığınız döküm günü
Takvim uygunsa aynı gün ya da ertesi gün için planlama yapabiliyoruz. Kiralama günlük veya aylık olarak yapılır ve pompa operatörüyle birlikte gelir. Fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini sabit beton pompası kiralama fiyatları yazımızda ayrıntılı anlattık.
Hangi illerde hizmet veriyoruz?
2002’den bu yana Ankara merkezli olarak çalışıyoruz. Ankara’nın yanı sıra Bolu, Çankırı, Eskişehir, Kırıkkale, Kırşehir ve Konya’daki şantiyelere de yer pompası ile hizmet veriyoruz. İl bazında ayrıntılar için hizmet bölgeleri sayfasına göz atabilirsiniz. Aselsan, Roketsan, TOKİ ve ANKAmall gibi kurum ve projeleri de içeren referanslarımızı ayrıca listeledik.
